Które z „nowych” państw członkowskich dołączyły do obszaru Schengen w grudniu 2007 roku?
Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia, Węgry.

Które państwa członkowskie należą już do obszaru Schengen?
Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Luksemburg, Niderlandy, Niemcy, Portugalia, Szwecja i Włochy, a także dwa kraje stowarzyszone – Norwegia i Islandia.

Kiedy Cypr, Rumunia i Bułgaria dołączą do obszaru Schengen?
Tych państw nie ma w grupie państw członkowskich, które przystąpią do obszaru Schengen pod koniec grudnia. Zanim będą one mogły dołączyć do obszaru Schengen, muszą jeszcze zostać poddane ocenie systemu Schengen. Na obecnym etapie nie można określić dokładnego terminu przystąpienia.

Kiedy zostaną zniesione kontrole na granicach wewnętrznych?
Zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych planowane jest na dzień 21 grudnia 2007 r. –
dla granic lądowych i morskich – oraz na dzień 30 marca 2008 r. dla granic powietrznych. Te terminy wymagają jeszcze zatwierdzenia przez Radę Unii Europejskiej, co nastąpi po konsultacji z Parlamentem Europejskim w listopadzie oraz po potwierdzeniu, że spełnione zostały wszystkie warunki wstępne. Obecnie przeprowadzane są ostatnie oceny

W jaki sposób dokonywano oceny, na podstawie której możliwe będzie zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych?

Eksperci z państw członkowskich dokonywali tzw. „oceny Schengen” nowych państw członkowskich w ciągu ostatnich dwóch lat. Chociaż eksperci z Komisji uczestniczyli w tej ocenie, odpowiedzialność za nią spoczywa na Radzie.
Ocena ta obejmowała w szczególności weryfikację, czy nowe państwa członkowskie prawidłowo i skutecznie zastosowały środki uzupełniające, umożliwiające zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych. Przeprowadzano wizyty oceniające w zakresie kontroli na granicach zewnętrznych, wiz, ochrony danych, współpracy policyjnej oraz Systemu Informacyjnego Schengen.

Jakie jest znaczenie rozszerzenia obszaru Schengen dla obywateli?
Na granicach wewnętrznych
Wszyscy, którzy legalnie wjeżdżają na obszar Schengen, mogą przekraczać granice wewnętrzne z nowymi państwami członkowskimi obszaru Schengen i pomiędzy nimi bez konieczności poddawania się kontrolom granicznym. Granicami wewnętrznymi są granice lądowe pomiędzy państwami członkowskimi, porty lotnicze obsługujące połączenia pomiędzy państwami Schengen oraz porty morskie obsługujące stałe połączenia promowe pomiędzy państwami Schengen. Należy zauważyć, że zniesienie granic wewnętrznych nie będzie mieć wpływu na wykonywanie uprawnień policyjnych, nawet w strefach przy granicach wewnętrznych.
Na obszarze Schengen
Obywatele państw trzecich podlegający obowiązkowi wizowemu (rozporządzenie WE/539/2001 zmienione rozporządzeniem WE/453/2003 oraz rozporządzeniem WE/1932/2006) mogą podróżować z jedną wizą Schengen po całym obszarze Schengen i nie muszą już ubiegać się o wizy krajowe nowych państw członkowskich. Obywatele krajów trzecich, którzy posiadają ważny dokument pobytowy (zob. Dz.U. C 247 z 13.10.2006 i Dz.U. C 153 z 6.7.2007) wydany przez państwo członkowskie Schengen, mogą podróżować na podstawie tego dokumentu i nie muszą ubiegać się o wizę.

Czy można podróżować w obrębie obszaru Schengen, nie mając przy sobie paszportu lub innych dokumentów podróży?

Państwa członkowskie mogą wymagać posiadania lub noszenia przy sobie dokumentów podczas pobytu na ich terytorium. Informacja o takim obowiązku zostanie w ciągu najbliższych tygodni opublikowana w Dz.U. Zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych nie będzie mieć wpływu na przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa pasażerów w portach i na lotniskach.

Jakie są warunki wjazdu obywateli państw trzecich?
Należy:

• posiadać ważny paszport lub dokument podróży
• posiadać ważną wizę Schengen, jeżeli jest ona wymagana, przy czym dokument pobytowy wydany przez państwo członkowskie Schengen jest uznawany za równoważny z wizą Schengen
• posiadać wystarczające środki finansowe na okres planowanego pobytu
• nie figurować na liście wpisów do celów odmowy wjazdu
• nie być uznawanym za zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa międzynarodowego, zdrowia publicznego lub stosunków międzynarodowych

Przedstawione tu warunki wjazdu dla obywateli krajów trzecich pozostają bez zmian w przypadku przekraczania granicy zewnętrznej jednego z państw członkowskich Schengen, z tym wyjątkiem, że ich dane są sprawdzane również w Systemie Informacyjnym Schengen, a nie tylko w systemach krajowych. Nowe państwa członkowskie stosują przepisy Schengen dotyczące kontroli na granicach zewnętrznych od momentu przystąpienia do obszaru Schengen.
Obywatele UE mogą wjeżdżać na terytorium państw członkowskich UE za okazaniem ważnego paszportu lub dowodu tożsamości, chyba że dana osoba stanowi rzeczywiste, aktualne i wystarczająco poważne zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Czy wiza wydana przez nowe państwo członkowskie przed zniesieniem kontroli na granicach
wewnętrznych zachowuje ważność?
Krajowa wiza krótkoterminowa zachowuje ważność także po dniu 21 grudnia 2007 r., alembędzie uprawniać jedynie do pobytu na terytorium tego państwa członkowskiego, które ją wydało (aby móc podróżować do innych państw Schengen i po ich terytorium, trzeba mieć wizę Schengen). Jednakże w trwającym do dnia 21 czerwca 2008 r. okresie przejściowym krajowa wiza krótkoterminowa wydana przez jedno z państw członkowskich, które dołączą do obszaru Schengen, będzie umożliwiać przejazd tranzytem przez terytorium innych państw członkowskich przystępujących do obszaru Schengen, z wyłączeniem przejazdu przez terytorium Estonii i Litwy.

Opłaty
Cena wizy krótkoterminowej wynosi 60 EUR. W indywidualnych przypadkach można obniżyć opłatę lub wydać wizę bezpłatnie zgodnie z prawem krajowym, jeżeli ma to na celu wspieranie kultury, ochronę interesów w dziedzinie polityki zagranicznej, polityki rozwoju lub w innych dziedzinach kluczowych z punktu widzenia interesu publicznego. Nie można pobierać żadnych opłat od obywateli krajów trzecich, którzy są członkami rodziny obywatela UE lub obywatela państwa będącego stroną Porozumienia EOG i którzy korzystają z przysługującego im prawa do swobody przemieszczania się. Ponadto od pobierania opłat odstępuje się w przypadku dzieci poniżej szóstego roku życia, uczniów, studentów studiów podyplomowych oraz towarzyszących im nauczycieli, wyjeżdżających w celu podjęcia nauki lub odbycia szkoleń, a także w przypadku naukowców prowadzących badania naukowe zgodnie z zaleceniem Komisji 2005/761/WE.
Unia Europejska zawarła umowy o ułatwieniach wizowych z Rosją, Ukrainą, Mołdawią, Bośnią i Hercegowiną, Serbią, Czarnogórą, Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii oraz z Albanią. Dla obywateli tych krajów opłata wynosi tylko 35 EUR Określone grupy obywateli tych krajów są zwolnione z opłaty wizowej.
Gdzie należy ubiegać się o wizę Schengen?
Wniosek należy złożyć w przedstawicielstwie dyplomatycznym państwa członkowskiego, które jest głównym lub jedynym celem podróży. Jeżeli nie można określić głównego celu podróży, wniosek należy złożyć w przedstawicielstwie dyplomatycznym państwa członkowskiego pierwszego wjazdu.